APRENDER MECANOGRAFÍA CO PROGRAMA MEKANTA DA O.N.C.E.

MEKANTA é unha aplicación inclusiva desenvolvida pola ONCE para a aprendizaxe do teclado mecanográfico. O programa basease en comparar o teclado coa selva o que motiva ao alumnado a coñecer as distintas zonas do MESMO.

Descargar MEKANTA

GUÍA SINXELA

FONTE: O.N.C.E.

PLAN DE ATENCIÓN Á DIVERSIDADE DESDE UN ENFOQUE INCLUSIVO.

Guía "Plan de atención a la diversidad desde un enfoque inclusivo"

FONTE: Coral Elizondo

CUIDADOS DA SONDA PEG OU SONDA PARA GASTROSTOMÍA. BOTÓN GÁSTRICO

INSTRUCCIÓNS PARA CUIDADO DE BOTÓN GÁSTRICO E SONDA PARA GASTROSTOMÍA 

LILIA ROSA Y UNA SONDITA MUY CURIOSA. LECTURA

Últimamente, Lilia Rosa ten dificultades para crecer e gañar peso. No hospital,visita ao doctor Guisanto. O doctor fálalle da nutrición enteral, ou nutrición por sonda. En realidade é unha compañeira de nutrición que pouco a pouco axudará a Lilia Rosa a crecer e a recuperar forzas mentras sigue facendo a súa vida como unha nena máis.

Lilia Rosa y una sondita muy curiosa.

FONTE: Sección de gastroenterología, hepatología y nutrición, Hospital Sant Joan de Déu, Barcelona.

AUTORA: Véronique Leblanc, psicóloga clínica del hospital Robert Debré (París)

SONDA NASOGÁSTRICA

Instruccións para o coidado da SONDA NASOGÁSTRICA

COIDADOS DA SONDA NASO GÁSTRICA
COIDADOS DO NARIZ E A BOCA
ADMINISTRACIÓN DE MEDICAMENTOS
COMPLICACIÓNS MÁIS HABITUAIS QUE PODEN XURDIR E CÓMO SOLUCIONALAS (PROBLEMA, CAUSA, ACCIÓN REQUERIDA)

FONTE: Nestlé Nutrition

12 GUÍAS PRÁCTICAS DE APRENDIZAXE-SERVIZO (ApS).

O ApS é unha proposta pedagóxica cuxo propósito é aprender facendo para dar unha resposta práctica e inmediata a situacións-problema que atopamos na nosa contorna, na nosa comunidade; é dicir é aprender servindo á comunidade.

Zerbikas (centro promotor da aprendizaxe de servizo e Solidario de Euskadi), ofrécenos unha colección de 12 guías descargables, con exemplos de boas prácticas entre outros, que resultan moi interesantes para entender como debemos aplicar esta metodoloxía.

Guía 0. Aprendizaje y Servicio Solidario. Guía de Bolsillo.
Guía 1. Cómo iniciar un proyecto de aprendizaje y servicio solidario.

Guía 2. Aprendizaje y servicio solidario y desarrollo de las competencias básicas.

Guía 3. Aprendizaje y servicio solidario: una estrategia para la inclusión social.

Guía 4. Aprendizaje y servicio solidario: aprender a emprender sirviendo a la comunidad.

Guía 5. Aprendizaje y servicio solidario: un proyecto integrado de aprendizaje.

Guía 6. Aprendizaje y servicio solidario: el acompañamiento educativo.

Guía 7. Aprendizaje y servicio solidario: personas mayores activas.

Guía 8. Aprendizaje y servicio solidario en el tiempo libre educativo

JXB jóvenes por el barrio.

Guía práctica de aprendizaje-servicio para jóvenes

60 Buenas prácticas de Aprendizaje Servicio

Enlace donde podrás descargar cualquiera de las 12

          GUÍAS PRÁCTICAS. Zerbikas 

FONTE: Zerbikas Aprendizaje y Servicio Solidario

ANTEPROXECTO DE MODIFICACIÓN DA LEI DE EDUCACIÓN

ANTEPROXECTO DE MODIFICACIÓN DA LEI DE EDUCACIÓN. CONSULTA PÚBLICA

CONSULTA PÚBLICA. Revision LOMCE.

                                                                

                                                                                                                                            FONTE:

COMO ESTIMULAR A GRAFOMOTRICIDADE

IDEAS DE ACTIVIDADES PARA TRABALLAR NA CASA A  GRAFOMOTRICIDADE Ou  PRE-ESCRITURA

A continuación presentamos unha recompilación de actividades en forma de listado e os materiais que poden realizarse na casa ou no ámbito familiar e que estimulan a psicomotricidade fina e a coordinación  grafomanual, ou, o que é o mesmo a  pre-escritura.

• Pintar libremente cos dedos e coas mans con pintura de dedos.
• Realizar trazos con  lápices, ceras,  rotuladores,  témperas… sobre papel, cadernos, papel continuo…
• Xogar con plastilina, barro ou masas sensoriais.
• Realizar transvasamentos de auga, legumes,  canicas, grans de arroz...., entre recipientes utilizando a man, culleres, pinzas,  pipetas de  succión para líquidos ou volcando con recipientes con diferentes asas.
• Abrochar e  desabrochar botóns, peches,  velcros,  cremalleras,  corchetes…
• Pulsar  interruptores, abrir e pechar fechaduras, pasadores,  pestillos…
• Abrir e pechar recipientes con diferentes tipos ou tamaños de tapa ou peche.
• Xogos de introducir obxectos por diferentes buracos ou caixas ou murais nos que o neno teña que tirar de diferentes obxectos para extraelos.
• Xogar con pelotas de diferentes texturas, pesos, tamaños… Xogar a atrapala apretala, pasala dunha man a outra…
• Facer contacontos e pequenas “obras de teatro” utilizando os dedos ou marionetas de dedos. Tamén son interesantes os contos “ quiet  book” (conto de tea).
• Coller moedas e introducilas en huchas ou recipientes con  ranuras
• Xogar con pinzas da roupa.
• Xogar con pequenas  peonzas de dedos, ou co xogo da ra  saltarina
• Xogos de torcas e parafusos: necesitamos torcas e parafusos de distintos tamaños (se poden ser diferentes cores mellor).
• Xogo de  pinchiños ou mosaicos.
• Outros xogos comerciais existentes no mercado: quebracabezas de encaixes,  as contas  Hama ou “ pixels”(contas de diversos tamaños coas que podemos facer figuras de aspecto pixelado), os Legos ou  xogos de construción, xogos  ensartables...
• Teclear ou tocar pianos, órganos ou xilófonos de xoguete.
• Ensartar bolas nunha corda (facer colares): con bolas grandes, macarróns anchos, bolas máis pequenas…. ou mesmo se poden improvisar  boliñas cortando  palliñas (de bebida) con anchos diferentes.
• Rasgar papel cos dedos ou cortar papel con tesoiras.
• Xogar con plantillas ou regras de formas: existen plantillas con formas xeométricas ou figuras de animais e obxectos moi interesantes para preparar a súa man para a escritura.
• Colorear debuxos.

Hai outras actividades cotiás que favorecen a estimulación  psicomotriz: colocarse aneis nos dedos, debullar xudías verdes, chícharos, unha  mazorca de millo,  desgajar unha laranxa ou  mandarina, pelar un plátano, soarse o nariz…..   

Non debemos dar todo feito aos nenos!

A continuación, preparamos a listaxe de materiais necesarios. Non se trata de ter e ofrecer ao neno todo o material de golpe nin de sobreestimulalo. Trátase de crear recunchos estimuladores. Debémoslle presentar actividades inspiradoras nun contexto de xogo compartido. Nun lugar e nun clima  atraínte, vánselle presentando materiais nun contexto de experiencias divertidas a compartidas coa familia.

Non é necesario dispoñer de todo o material aquí presentado de golpe, incluso pode ser contraproducente. Sabemos que os nenos se saturan e abúrrense pronto.

Trataríase de ir renovando ou rotando o material cada semana ou cada quince días para ir incorporando estímulos novos e que se vaian animando pouco a pouco a investigar con todo tipo de materiais.

Tamén sería interesante dar ás súas producións o valor que merecen.  Isto fará que o neno vexa reforzada a súa  autoestima, o que contribuirá a que o proceso creativo siga fluíndo.

• Pinturas de cores (de cera e de madeira)
• Pinturas de dedos
• Témperas
• Acuarelas
• Rotuladores
• Bolígrafos de cores
• Xices
• Lousa negra
• Lousa branca tipo “ Veleda”
• Rotuladores para lousa branca
• Pinceis de distintos grosores
• Folios brancos e de cores
• Cartolinas
• Papel charol de cores
• Barro (arxila)
• Plastilina
• Masas para  modelar

• Pinzas da roupa
• Frascos / Vasos /  Xarriñas /
• Candados/chaves/ Interruptores
• Botóns (para cálculos, facer transvasamentos, introducir en recipientes)
• Coladores
• Palliñas
• Pinzas de servir de diferentes tamaños
• Pipetas
• Bandexas con compartimentos (cubitos de xeo, bandexas de repostería)
• Supermercados

• Arroz
• Legumes (lentellas, xudías, garavanzos…)
• Froitos secos con casca para contar, pegar, facer transvasamentos.
• Pasta de sopa de letras (para transvasamentos e iniciación lectora)
• Macarróns
• Pan relado (para realizar transvasamentos con  culleriñas)
• Colorantes para líquidos (realizar transvasamentos máis atractivos)

• Frascos, botes e recipientes de tamaños distintos con tapas e sistemas diferentes de apertura 
• Obxectos de reciclaxe: bandexas, rolos de cociña, envases tipo  Pringles, tapóns, hueveras…
• Xerras con diferentes sistemas de agarre
• Azucreiros (con  pitorros ou sistema de envorco)
• Cucharitas
• Pipetas
• Aquí deixámosvos esta lista para que poidades imprimila e levala con vosos

“Unha vez que axudemos aos nenos a percibirse a si mesmos como autores ou inventores, unha vez que se lles axuda a descubrir o pracer da investigación, 
a súa motivación e o seu interese explotan” Loris Malaguzzi

FONTE: Dionisia Plaza. Centro de Rehabilitación Médico Psicopedagóxico

Loris  Malaguzzi

TRES PERSOAS PARAPLÉXICAS RECUPERAN A CAPACIDADE DE ANDAR. NOTICIA

Tres pacientes parapléxicos por mor de lesións medulares recuperaron parcialmente a capacidade de camiñar por si mesmos grazas a unha terapia experimental que combina estimulación eléctrica da medula  espinal con exercicios de rehabilitación, segundo conclúen dúas investigacións independentes dirixidas respectivamente desde a Clínica Maio, en  Rochester, e a Universidade de  Louisville (ambas as en Estados Unidos). Trátase dos primeiros casos de persoas completamente parapléxicas que recuperan a facultade de andar.

Os tres pacientes sofriran accidentes que danaran a súa medula  espinal e en consecuencia perderan por completo o control sobre os músculos das pernas, o que lles impedía andar. 
O paciente tratado no Clínica Maio, cuxo caso publica hoxe a revista  Nature  Medicine , perdera ademais toda sensibilidade ao tacto desde a cintura aos pés. En cambio, nos outros dous casos, presentados tamén hoxe en  The  New  England  Journal  of  Medicine ( NEJM), os lesionados retiñan certa capacidade sensorial nas pernas.

FONTE: La Vanguardia

OCIO ADAPTADO

Fantástica páxina web que funciona como guía de establecementos adaptados para persoas con discapacidade  motora. Nela aparece información totalmente actualizada sobre museos, hoteis, restaurantes, casas rurais, albergues, etc. que fan a vida máis fácil ás persoas con mobilidade reducida.
Ocio adaptado

                           FONTE:

A FOTO

ACTIVIDADES DE MOTRICIDADE FINA

Xogos e Actividades para estimular e traballar a motricidade

A  motricidade fina implica o control voluntario e preciso dos movementos da man e os dedos. É unha habilidade fundamental para realizar unha gran cantidade de actividades escolares. 

As principais dificultades preséntanse á hora de  colorear debuxos completos, dobrar e  rasgar papel,  modelar plastilina, usar os cubertos na comida, abrocharse e  desabrocharse os botóns, recortar con tesoiras, escribir letras e outras moitas accións da vida cotiá dos nenos e nenas que requiren de precisión.

A nivel escolar outro dos factores que máis observamos é a falta de forza nos dedos e mans, é por iso que algúns dos exercicios que propoñemos van encamiñados a conseguir unha maior forza dixital ademais de precisión.

Criterios a ter en conta:

# Ter en conta as dificultades de cada neno (forza, precisión ou ambas).

# Seleccionar os exercicios comezando polos máis sinxelos para progresivamente ir pasando aos que supoñen un maior nivel de dificultade.

# Dedicar un tempo de calidade á realización dos mesmos. Os nenos non deben estar cansos nin deben ver as actividades como unha obrigación non desexada. É preciso motivarlos para facelos o mellor posible. As actividades deben ter un certo grao de funcionalidade, que sirvan para algo: facer un agasallo, decorar a habitación, superar un reto… Facer das accións cotiás exercicios de mellora.

Algúns dos máis utilizados son os seguintes aínda que tamén hai xogos e xoguetes deseñados para este fin:

‐     Xogos de coser e  ensartar (botóns, figuras, letras…)

‐     Labirintos e percorridos con xoguetes.

‐     Parafusos e torcas

‐     Punzóns

‐     Xogo de  pinchiños

‐     Xogos de encaixe de pezas

‐     Contos de trazos con  rotulador  veleda.

 

   

FONTE: imágeneseducativas

QUE É UNHA ESCOLA INCLUSIVA DE VERDADE? VÍDEO

Silvana Corso faime pensar

ADAPTACIÓN CURRICULAR NA ÁREA DE EDUCACIÓN FÍSICA

Adaptaciones en EF

Publicado na revista dixital EmáisF 

FONTE: Juan Carlos Muñoz Díaz. Profesor de EF

GUÍA DE ATENCIÓN A PERSOAS CON DISCAPACIDADE EN EMERXENCIAS OU ACCIDENTES

Guía De Atención A Persoas con discapacidade en

emerxencias e accidentes

FONTE: Dirección General de Tráfico. Ministerio del Interior. Grupo GEDES: Grupo de Trabajo de Educación, Discapacidad, Emergencia y Seguridad. Junta de Andalucía

ORIENTACIÓNS PARA A ESTRUCTURACIÓN ESPACIO TEMPORAL NAS AULAS ALTERNATIVAS. ALUMNADO CON PLURIDISCAPACIDADE

Trátase dunha das guías que elabora o  CREENA para referente de consulta no proceso de deseño e creación dunha aula alternativa nun centro de Educación Especial.

Alumnado con Pluridiscapacidad. 
Orientaciones para la estructuración espacio temporal en aulas alternativas

ÍNDICE

1. Introdución

2. Creación dunha aula alternativa

2.1. Condicións xerais para a creación dunha aula alternativa

2.2. Estratexias para favorecer a orientación e mobilidade do alumnado no Centro.

3. Concepto de contorna e aplicacións educativas

3.1. Concepto de contorna

3.2. Proceso para deseñar a aula: estruturación do espazo en recunchos e obradoiros.

4. Adaptacións para favorecer a estruturación espacial na aula

4.1. Estratexias para favorecer a orientación e mobilidade do alumnado con discapacidade

 visual

4.2. Estratexias para favorecer a orientación e mobilidade do alumnado con discapacidade  motora.

5. Adaptacións para favorecer a estruturación temporal

5.1. Elaboración e uso de casilleiros

5.2. Estratexias para aprender a utilizar os casilleiros e calendarios

5.3. Outros tipos de calendarios

6. Exemplificación da organización do espazo en obradoiros

6.1. Obradoiro de percepción sensorial

6.2. Obradoiro de estimulación  motriz

6.3. Obradoiro de conto

6.4. Obradoiro de ordenador

7. Bibliografía

7.1 Bibliografía xeral

7.2 Bibliografía específica

FONTE: CREENA

SI CREES EN MI, TE SORPRENDERÉ

Durante un tempiño non estarei con vós, polo tanto, aquí vos deixo a derradeira lectura de vran. Ata pronto. Seguiremos intentando propoñer cousas interesantes para o noso alumnado con diversidade funcional.

Esta é a historia dun soño: vivir como os demais. Anna Vives, a creadora da tipografía Anna, que conquistou os corazóns de todo o mundo, é unha moza con síndrome de Down que, lonxe de baixar os brazos, sempre debuxa horizontes onde todo é posible, sumando capacidades e co traballo en equipo como mensaxe de superación. Froito da perseveranza, Anna demóstranos que o mundo está cheo de soños por cumprir: se ela logrou alcanzar o seu, a que estás a esperar ti?Un relato tan real e máxico como a vida mesma. Se crees en Anna, sorprenderaste!

SIN FRONTERAS. LECTURAS

Hai dous anos, no mundo como unha seda, quixen contarvos a historia dun neno que tiña ganas de ver mundo e que se dispoñía a emprender a aventura máis grande que vivira xamais. Agora din que xa non son tan neno (aínda que sigo comportándome como tal) e non todo é como antes: estudei un ano de Filosofía, aceptei que tamén é posible vivir aventuras en compañía…e sigo decidido a non desaproveitar nin un só instante de felicidade ao día. As miñas ganas de ver mundo tamén se mantiveron intactas e leváronme a rodar por tres continentes máis: América, África e Asia. Así, despois destes dous anos de felicidade, de viaxes e de novas experiencias decidín que todo iso non podía quedar só no meu recordo: chegou o momento de que volvades saber daquel mozo tolo de cabelos azuis e cadeira de rodas ao que espero que non esquecésedes»

EDITORIAL: Martínez Roca. AUTOR Albert Casals

EL MUNDO SOBRE RUEDAS. LECTURAS

Albert  Casals é un rapaz de 18 anos normal e corrente: encántalle quedar cos seus amigos, ir de marcha e, sobre todo, viaxar. Viaxar é a súa gran paixón. 

O que ocorre é que o fai dunha maneira diferente ao resto de mozos. Albert vive nunha cadeira de rodas desde os 8 anos, cando unha leucemia que lle tivo ao borde da morte obrigouno a usar á cadeira para sempre. 

Lonxe de  desanimarse decidiu ver mundo e vivir como calquera outra persoa. Xa visitou media Europa e gran parte de Asia, e fíxoo con apenas 3 euros diarios no peto e recorrendo á imaxinación para poder sobrevivir: durmindo nas praias, nos parques, nas estacións de tren, nas igrexas... Agora cóntanos como se vive o mundo cunha cadeira de rodas e unha mochila como únicos compañeiros de viaxe.

HISTORIAS FAMILIARES SOBRE DIVORCIOS E SEPARACIÓNS. LECTURAS

Antes de nada, é preciso sinalar, que, a través destas lecturas abórdase o divorcio desde un prisma moi xenérico, tendo en conta que hai multitude de casos e circunstancias recomendamos buscar asesoramento profesional cando o caso sexa máis específico e requira unha intervención máis especializada.

1.- Todo doble o como divorciarse con buen humor. Cole,  B. (1997). Barcelona: Edicións Destino. Conta a nenos e nenas, cun clima de naturalidade e bo humor, como o divorcio supón un alternativa aos problemas que xorden na parella. Este conto chama especialmente a atención pola facilidade coa que se aborda o tema do divorcio desde unha perspectiva infantil, pero de forma aberta e coherente.  Pode usarse tanto nas aulas de infantil como nos primeiros anos de primaria.

2.- Simón. Días sin cole.  Pomés,  J. (2004). Barcelona:  Tusquets. A fabulosa colección de Simón, da que forma parte este conto, narra a historia dun neno que está a piques de cumprir os catro anos. Os pais de Simón viven separados; a súa nai traballa e gústalle saír cos seus amigos; o seu pai ten noiva e estanse pensando ter un fillo xuntos; a súa tía adopta a unha nena chinesa… Todos estes temas abórdanse desde unha absoluta naturalidade, e de modo adaptado aos máis pequenos grazas ás ilustracións e a linguaxe sinxela.  Os títulos desta colección son, ademais deste: “Sábado, que imos facer hoxe?”; “Mamá sae esta noite”; “Xa chega o Nadal” e “Aniversarios feliz”. Recoméndase o seu uso tanto para as aulas de infantil como para as de primeiros anos de primaria.

3.- El mar a rayas.  Barragués,  S e Cecilia,  C.  J. (2007). Bilbao: A  fortiori. Este precioso libro forma parte da colección “Conto en favor da familia”. Neste caso, narra de forma divertida e con sensatez, como explicarlles aos nenos e nenas a separación dos pais nos primeiros momentos.  Recoméndase o seu uso con nenos e nenas de primeiros anos de educación primaria.

4. -Cuando se irán estos?.  Ute  Krause. Mocidade. Á partir de 5 anos. Un libro enxeñoso e moi divertido que nos achega un divorcio en clave de  recomposición familiar. Porque ás veces as familias sepáranse e volven recompoñerse noutras familias e estes cambios non son fáciles. O protagonista do conto e os seus irmáns de súpeto atópanse con que papá vive cunha princesa e cos seus fillos. Non levan nada ben cos membros da nova familia. Finalmente conseguen desfacerse deles. Pero papá está triste e os fillos empezan a crer que se equivocaron. Un libro orixinal, alegre e divertido sobre as familias recompostas.

5.- Vaia lío de familia!.  Pascale  Francotte. A Galera. A partir de 5 anos. Narra a historia dun neno que, tras a separación dos seus pais, ten que lidar cos problemas que lle supón ter dúas novas familias: o seu pai e a súa nova parella, que ten unha filla, e a súa nai e a súa nova parella, que tamén ten un fillo. Estamos ante un libro realista que mostra con optimismo como se pode superar a confusión tras un divorcio e reconstruír de novo unha familia.

6.- Cuando papá y mamá se separan: consellos prácticos para nenos. Emily- Menéndez  Aponte.  R.  W.  Alley ( il.). San Pablo. A partir de 5 anos. A autora, filla de pais separados, ofrece unha guía chea de tenrura e realismo para que os nenos comprendan que a separación dos seus pais non é culpa dos fillos e que eles sempre terán quen os queira e os coide. Ofrece consellos para sobrepoñerse aos sentimentos confusos e solucionar os problemas que se poidan presentar, como conflitos de lealdade ou cambios de plans. As ilustracións deste libro e os seus profundos contidos fan del un excelente instrumento para axudar aos nenos para definir e expresar os seus sentimentos ante a separación dos seus pais.

7.- Vivo en dos casas (¿Y qué?). Miren  Agur  Meabe, Jokin  Mitxelena ( il.). Editores asociados. A partir de 8 anos. “Son  Nina. Vivo en dúas casas. Papá vive nunha casa, mamá vive noutra. Eu vivo nas dúas, ás veces con mamá, E ás veces con papá”. Esta é unha realidade cada vez máis común nas actuais familias que o libro presenta de maneira natural.

8.- Cuentos para enseñar a tus hijos para entender el divorcio. Janet  R.  Johnston.  Paidós. Tanto para os pais como para os profesionais que traballan con nenos que sofren as consecuencias dunha ruptura familiar. Contén quince contos moi divertidos e imaxinativos para axudar aos nenos, de forma segura e eficaz, a comprender e superar a separación dos seus pais e a interrupción da vida en común.

9.- Carlota es feliz. Guillermo Caballero. Editorial  Caballera. Dirixido a nenos e nenas  prelectores. Pode empregarse para explicar aos nenos e nenas que se enfrontan a procesos de separación dos seus proxenitores, cal vai ser a nova realidade familiar, normalizando este tipo de situación e animando a que todos sexan como Carlota, e que crezan felices. Este conto expón realidades sociais, cada vez máis numerosas, diferentes á da familia tradicional, contando as historias que comparte Carlota con cada un dos seus proxenitores por separado e achegando aos nenos e nenas un modelo onde verse reflectidos, no que se demostra que se pode convivir cun divorcio e ser feliz ao mesmo tempo. Tamén axuda a explicar procesos próximos de separación aos nenos e nenas que pregunten que está a lle pasar a algún familiar, compañeiro/a de o cole, etc. Igualmente, serve de guía aos pais e nais separados, para formalizar unha repartición de tarefas, responsabilidades e actividades cos seus fillos e fillas. http://www.carlotaesfeliz.com/

10.- Los juegos de Berta. Clara Redondo, Chema Gómez de  Lora. Edita:  CEAPA. Entre 6 e 12 anos. No conto, o feito de que Berta sexa filla única, e sobre todo que a súa nai se fose de casa, fai que o pai pense,  equivocadamente, que debe  sobreprotexer a Berta. É moi común que os pais ante situacións de conflito (divorcio, mortes, traumas…) decidan que é mellor  sobreprotexer aos fillos. Cando un pai ou unha nai non pon límites porque lle dá pena «frustrar» continuamente ao seu fillo, é cando de verdade está a prexudicar gravemente ao neno. Podes descargalo aquí

FONTE: María del Camino Pérez Ramírez