Conta o día a día de Pablo cos compañeiros de cole e as aventuras que pasan xuntos.
O conto foi escrito por Emilio Soler, e as ilustracións son de Álvaro Pena, autor do cómic de “Pepe Liño e os seus colegas”.
Este material permitirá sensibilizar sobre a Espiña Bífida e as necesidades destes nenos e nenas, así como sobre a discapacidade física en xeral.
Esta lectura, descóbrenos o secreto de Pablo e as aventuras que vive cos seus amigos da escola: Marcelo, Anxo, Marta e Julia. Pablo ten un secreto que compartirá cos seus amigos.
Pablo naceu con Espiña Bífida e Hidrocefalia, EBH, como outros nenos que teñen Espiña Bífida, vai nunha cadeira de rodas de cores moi chulas que el mesmo elixiu. Pablo coa súa cadeira xoga ao baloncesto, á petanca e vai a todas partes. Outras nenas e nenos que naceron con EB necesitan uns zapatos especiais e apoiarse nuns bastóns. Pablo, ademais ten moitos amigos máis nunha Asociación onde vai algunhas tardes e todos eles contarannos isto e moito máis.
Os papás de Pablo souberon despois de que naceu que a Espiña Bífida nalgúns casos, pode previrse tomando acedo fólico polo menos tres meses antes do embarazo. Os papás de Pablo queren dicirllo a todos os pais do mundo.
Violenciaé calquera dano físico, mental ou emocional que impide o desenvolvemento normal do neno e o seu benestar físico e psicolóxico.
O obxectivo principal de Save the Children consiste en evidenciar o problema da violencia contra a infancia con discapacidade como unha secuela para erradicar na nosa sociedade, que provoca graves consecuencias nos nenos e nenas, a través dun material didáctico.
O conto 'Marcela, a inventora de palabras' diríxese a nenos e nenas con ou sen discapacidade e ás súas familias, para concienciar sobre este problema social e contribuír a eliminar os estereotipos habitualmente asociados á infancia con discapacidade. Ademais, o conto está pensado tamén para contribuír a que as nenas e nenos con discapacidade saiban identificar as violencias e poder pedir axuda.
A continuación amosamos o conto de Marcela en lingua de signos.
É un proxecto de Save the Children en colaboración co CERMI (Comité Español de Representantes de Persoas con Discapacidade). FONTE: Save the Children. CERMI
Cales son os beneficios que ten contar contos aos nenos? 1. Estimulan a linguaxe. En cada conto, os nenos descobren novo vocabulario e aprenden diferentes expresións. Pouco a pouco, irán lembrando as frases e os momentos craves de cada historia. Isto axudaralle tanto na súa iniciación á lectura como en que aprendan a ler mellor. 2. Aprenden sobre as súas emocións. Os contos danlles a oportunidade de identificarse cos personaxes, desta forma aprenderán tanto a identificar emocións como a expresalas. Así mesmo, é unha boa oportunidade de comezar a empatizar, poñéndose no lugar do personaxe, descubrindo o que pensa e sente. Os exemplos de conduta, guiaranlles na forma correcta de enfrontarse a unha situación onde ten medo, ou tristeza. 3. Reflexionan. A través das historias, os nenos comprenden a realidade e reflexionan sobre o que lles estamos contando. Os nenos aprenderán a comportarse segundo os valores que están a aprender. 4. Exercitan a memoria e a atención. Unha das grandes vantaxes das historias é que fan que os nenos empecen a exercitar a súa memoria desde pequenos. Repetir unha e outra vez unha historia axúdalles a comprender todos os detalles, a sentirse máis seguro de si mesmo e a traballar a súa memoria para lembrala. Ademais, durante o período que se dedica á lectura do conto, o neno focaliza a súa atención no que está a ocorrer, xa que ten que prestar atención á situación inicial e reter os datos para comprender a historia no seu conxunto.
“Rosa contra o virus” é un conto que pode vir moi ben para as familias onde haxa nenos pequenos de 4 a 10 anos para explicarlles que está a ocorrer co virus e promover hábitos adecuados para combater o Coronavirus, ademais de ser moi pedagóxico e ilustrativo, con moitos debuxos para chegar ao público infantil. Ao final do conto de 40 páxinas, poderemos atopar un apartado de recomendacións para adultos adaptadas para nenos de 4 a 10 anos, xa que en idades máis temperás a idea é máis abstracta e require unha adaptación máis sinxela. Asimesmo poderemos atopar actividades e ideas para facer en familia.
FONTE: El Diario de la Mancha que agradece a Editorial "Sentir" e Colexio Oficial de Psicoloxía de Madrid a súa cesión para distribuilo a cualquera nivel.
Preparamos esta ficha xogar a ordenar os pasos. Podedes imprimir a ficha e os niñ@ s, terán que recortalos e pegalos ou ordenalos, seguindo a orde das accións: 1. auga, 2. xabón, 3. fregar, etc...
Valdo sentíase atrapado. El víase como un neno normal, cunha chea de ganas de aprender cousas, xogar e divertirse. Pero nada lle saía como quería: ao seu redor todos parecían non entender o que dicía, por moi alto que gritase ou por moitos xestos ou espaventos que tentase. E aínda por riba, nin sequera o seu propio corpo obedecíalle: ás veces trataba de falar e só producía ruídos, ou quería coller algo e as súas mans tirábano ao chan, ou mesmo ao abrazar á súa nai terminaba dándolle un empurrón. Ás veces, mesmo, nin sequera podía pensar con claridade.
Aquilo facíalle sentir moita rabia e impotencia, e moitos na súa contorna, pensando que era un mozo perigoso e agresivo, deixábanlle de lado ou lle miraban con indiferenza. E cando isto pasaba, e Valdo sentíase triste, pensaba para si mesmo: "habería que velos a eles no meu lugar...".
Un día, Valdo coñeceu a Alicia, unha persoa especial e marabillosa. Parecía ser a única que entendía o seu sufrimento, e con moitísima paciencia dedicou horas e horas a ensinalo a manexar as súas descontroladas mans, a fabricar as súas propias palabras, e mesmo a domar os seus salvaxes pensamentos. E cando, tras moito tempo e agarimo, estivo preparado, Alicia fíxolle ver o gran misterio.
Só necesitou un par de fotografías, dabondo coñecidas polo propio Valdo; pero entón, moito mellor preparado para entender, deuse conta: Valdo e Alicia eran un neno e unha moza como todos os demais, atrapados polas deficiencias dos seus corpos.
E agora, grazas a ela, as portas do cárcere estaban a abrirse.
É un libro que conta 13 historias diferentes nas que os protagonistas sempre son números. Unha delas, “O número discapacitado”, sérvenos para falar sobre a discapacidade desde outra perspectiva.
‘El profesor Reciclator hace brillar a Yellow – Blue’
Presentamos este estupendo curto de animación baseado no relato gañador da VI edición de los Premios ‘Los Profes Cuentan’, organizados por Ecoembes e dirixido por Ángeles González-Sinde, que conta a historia dun robot moi especial fabricado a partir de materiais reciclados.
Escrito por Marta Montalvo Panadero. Colegio: CEIP Santa Clara PT (AULA TEA). Alcázar de San Juan (Ciudad Real). Curso: 5ºB.
Na cidade dos robots, os máis pequenos ían ao colexio, como en calquera outra cidade que poidades imaxinar.
O colexio de Robotilandia era un centro educativo, como calquera outro colexio que poidades imaxinar.
Os pequenos robots ían á escola para aprender, como calquera outro pequeno que poidades imaxinar.
Os mestres do colexio de robots preocupábanse de ensinar aos alumnos robots, como calquera outro mestre que poidades imaxinar.
Pois ben, na clase de noveno (porque os cursos en Robotilandia si que son distintos aos que poidades imaxinar) había 23 robots que acudían a clase a diario, e que gozaban da súa etapa escolar, preparándose para que no futuro puidesen exercer de gran axuda á humanidade por desempeñar funcións útiles, rápidas, prácticas, económicas, precisas, duradeiras......
Os robots foran procreados coas mellores tecnoloxías que os seus pais puideran conseguir. Na clase de noveno, con todo, había un robot que fora creado con materiais moi distintos aos dos seus compañeiros, era un robot especial. Estaba feito de materiais reciclados, o que lle daba un aspecto bastante distinto, moi afastado ao dos seus compañeiros, que lucían brillos espectaculares, luces con leds dunha ampla gama de cores así como a infinidade de sons que eran capaces de emitir á vez que se desprazaban.
Este robot especial era "Yellow-Blue". O seu nome tiña un significado moi sinxelo: fora creado con materiais rescatados dun colector amarelo (yellow en inglés) e do colector azul (blue en inglés).
Os demais compañeiros miraban con receo a Yellow-Blue. Pensaban que era un tipo raro co que non adoitaban relacionarse. Esta circunstancia foi detectada polo profesor de Fluorescencia, a materia máis difícil de toda a escolaridad. Estudaban espectrometría para medir os diferentes tipos de luz, luminiscencia, radiación ultravioleta... Devandito profesor, era coñecido como Profesor Reciclator. Os alumnos de noveno temían a mencionada materia, e necesitaban asistir a clases de apoio para poder aprobar os contidos tan abstractos que alí se trataban. Con todo, Yellow-Blue, era o alumno máis avantaxado porque posuía unha capacidade de abstracción, fantasía, imaxinación e creatividade, que o resto dos compañeiros non conseguían.
O profesor Reciclator inxenióuseas para que Yellow-Blue axudáselle nas explicacións ao resto dos compañeiros. Éste ensinoulles a percibir a reflexión da luz nos materiais reciclados, a comprender que determinados tipos de luz non se ven cos ollos, pero si se percibe a súa calor. Grazas a estas clases de colaboración co profesor, os robots mega-súper-modernos, comezaron a ver no seu compañeiro especial, a súa verdadeira luz.
Durante aquel curso, os alumnos da clase de noveno da materia de Fluorescencia, aprenderon a materia, mellor que ningún outro ano. Pero o máis importante, segundo explicoulles o profesor Reciclator, é que comprenderon que as aparencias externas, non teñen que ver coas capacidades individuais de cada un. Todos os robots comezaron a ver brillante a lata que formaba o corpo de Yellow-Blue, empezaron a gozar do son que producían as súas extremidades ao moverse, un ruído que se podía catalogar de chirrido e admiraban a súa expresiva cara, toda elaborada con cartón, plástico, lana e botóns, materiais todos de diferentes texturas e tonalidades.
Anos máis tarde, Yellow-Blue, entrou a formar parte do persoal de Ecoembes. Actualmente é un asesor da devandita empresa. Ocúpase de conseguir a sensibilización nos centros educativos para lograr que os máis pequenos aprendan a valorar a reciclaxe e a reutilización de materiais como medio imprescindible para coidar o medio ambiente no que vivimos.
Portada do conto "El profesor reciclator hace brillar a Yellow-Blue".
Fai moito moito tempo, vivía preto de Tokio un ancián e respectado samurái que gañara moitas batallas.
O seu tempo de guerreiro xa pasara. Ese sabio samurái agora dedicábase a ensinar aos máis novos, aínda que aínda persistía a lenda de que era capaz de derrotar a calquera adversario, por moi bo que fose.
Unha tarde de verán, apareceu na súa casa un guerreiro coñecido polas súas malas artes e pouca caballerosidade. Era famoso polo seu carácter provocador e os seus poucos escrúpulos. A súa estratexia consistía en molestar ao seu adversario, ata que este, movido pola ira, baixaba a garda e atacaba cegamente. Contan que xamais fora derrotado. E esa tarde propúxose destruír a lenda do ancián samurái para aumentar aínda máis a súa fama.
Moi pronto o guerreiro empezou a insultar ao sabio samurái, chegando a tirarlle pedras e mesmo cuspirlle no rostro. Así foron pasando os minutos e as horas, pero o sabio samurái permanecía impasible sen sacar a súa espada. Pasada a tarde, xa exhausto e humillado, o guerreiro deuse por vencido.
Os aprendices de samurái, indignados polos insultos que recibira o mestre, non comprendían por que o ancián non se defendeu e asumiron a súa actitude como un símbolo de covardía. Preguntáronlle:
Mestre, como puideches soportar tanta indignidade? Por que non blandiches a túa espada aínda que soubeses que ías perder a batalla, en vez de amosarte cobarde diante nosa?
O mestre preguntou:
Se alguén chega cun presente e non o aceptades, a quen pertence o agasallo?
Á persoa que o veu a entregar! respondeu un dos discípulos.
Pois o mesmo vale para a rabia, os insultos e a envexa -Respondeu o mestre samurái- Cando non se aceptan, continúan pertencendo a quen os levaba consigo.
Persoas tóxicas que queren facernos agasallos indesexados?
Na vida a miúdo atopámonos con persoas que arrastran consigo un pesado fardo de insatisfaccións, culpa, ira, frustracións e medos. Estas persoas ás veces nin sequera son conscientes diso, pero sempre que poden actúan como camións de lixo, tentando descargar un pouco do seu peso sobre os demais.
Como o fan?
- A través de críticas destrutivas que non teñen precisamente o obxectivo de axudarnos a mellorar.
- Facéndonos sentir culpables por cousas que se escapan do noso control.
- Restándolle valor ao noso esforzo e logros, co obxectivo de mellar nosa autoestima.
- Inoculándonos os seus propios medos para impedirnos seguir adiante cos nosos soños.
- Lamentándose continuamente por todo, amosando unha actitude de victimismo crónico para tentar contaxiarnos coa súa visión pesimista da vida.
- Descargando as súas frustracións sobre nós, buscando motivos de discusión e enfadándose sen razón.
- Facéndonos responsables dos seus erros e descargando sobre nós as súas insatisfaccións.
Aprende a responder, non a reaccionar
Todos estes comportamentos non son máis que provocacións. Debemos aprender a velos como o "agasallo" ao que facía ilusión o ancián samurái, polo que está nas nosas mans aceptalos ou rexeitalos.
O primeiro paso consiste en comprender a sutil diferenza entre "reaccionar" e "responder". A maioría das persoas simplemente reaccionan ante as circunstancias, o cal significa que sempre estarán a mercé destas. Por exemplo, se alguén lles grita, enfádanse e gritan á súa vez. A cada estímulo séguelle unha reacción inmediata.
Hai outras persoas que aprenderon a responder. Responder é un acto consciente, implica unha decisión e, polo tanto, tamén significa que somos nós quen ten o control. Podemos decidir como responder ante as circunstancias, sen perder o noso equilibrio emocional.
Desactiva os teus botóns interiores
A solución para deixar de reaccionar ante as provocacións a eses "agasallos" indesexados é bastante simple: desconectar os botóns que nos fan reaccionar automaticamente cando os demais nos presionan.
Cada quen ten unha configuración individualizada de botóns sensibles. Xeralmente eses botóns configuráronse durante os nosos primeiros anos de vida, polo que de certa forma, cando alguén os activa, sentímonos indefensos e atacados, é coma se volvésemos ser un neno inseguro e a resposta do cerebro emocional ante a indefensión consiste en reaccionar inmediatamente, atacando ou fuxindo da situación para recuperar o estado de seguridade. Ningunha desas respostas é madura e, por suposto, carrexan un gran custo emocional.
Que facer?
1. Comeza por descubrir cales son eses botóns. Daraste conta de que adoitas reaccionar case sempre ante situacións que xeran en ti certos estados, como sentirte ignorado, menosprezado, rexeitado, humillado, débil, inadecuado, estúpido, avergoñado, impotente..... Pensa nas circunstancias nas que perdiches o control e respondiches automaticamente, tenta buscar puntos en común. Así poderás descubrir a dinámica que se atopa detrás deses botóns.
2. Desensibilízate das experiencias do pasado. Unha vez que atopaches eses estados que che fan reaccionar, debes achar as experiencias negativas vinculadas a eses estados; eses eventos perturbadores que, dunha forma ou outra, crearon eses botóns sensibles. Podes revivir esas situacións e preguntarte como reaccionarías agora, de adulto e coa distancia dos anos.
A idea é que te deas conta que o teu pasado non te define e que agora maduraches e es capaz de lidar con eses sentimentos dunha maneira diferente. Daraste conta de que deixaches atrás eses problemas cando penses neles ou nunha reacción que tiveches e parézanche francamente ridículos. A capacidade para rirte do pasado sempre indica que a ferida sanou.
Neste punto, os comportamentos dos demais pareceranche cada vez menos provocadores porque lles darás menos importancia. Desta forma, os seus "agasallos" indesexados non desatarán unha reacción inmediata que che faga perder a serenidade.
3. Desapégate das túas emocións. Hai casos nos que, independentemente dos nosos botóns emocionais, os comportamentos, palabras e actitudes dos demais poden molestarnos. É practicamente imposible controlar todas as nosas reaccións emocionais, pero podemos aprender a xestionar a nosa actitude e o noso comportamento. Podemos elexir responder, en vez de limitarnos a reaccionar.
Para iso é fundamental que non te identifiques coas túas emocións. Pensa nos teus estados emocionais como nubes que agora están a cubrir o ceo pero que moi pronto xa non estarán, a menos que te aferres a elas. Por tanto, dá un paso atrás, respira profundo e reencontra o equilibrio para responder asertivamente. A túa saúde emocional agradeceracho.
E...... lembra sempre que, ninguén poderache facer dano sen o teu consentimento FONTE: Jennifer Delgado Suárez en Rincón de la Psicología
Como explica Perelló (1981:264), “a causa de su delicado mecanismo de articulación, el fonema /r/ es el sonido más difícil de pronunciar en el lenguaje humano.” Por iso, o defecto na súa articulación é moi frecuente. Pascual (1978) tamén expón unha serie de motivos que poden ser os causantes deste defecto, como por exemplo: a escasa habilidade motora, a persistencia de esquemas articulatorios infantís, as dificultades na percepción do espazo e o tempo, a falta de comprensión ou discriminación auditiva, a deficiencia intelectual e os factores psicolóxicos, ambientais ou herditarios.
Os exercicios propostos na guía están adaptados para ser traballados tanto no ámbito escolar como no ámbito familiar. Son materiais moi intuitivos e visuais que tentan aumentar o interese e a motivación no alumnado.
Unindo a esta guía de apoio, ás grandes vantaxes ofrecidas polas TICS, Zaloa Fernández, elaborou un blog, chamado "Erre que erre", co obxectivo de formar unha comunidade de aprendizaxe na que participar, compartir e distribuír o coñecemento e os recursos educativos necesarios para enfrontarse a este trastorno articulatorio. Evidentemente, tendo en conta o rango de idade ao que nos diriximos, todos os exercicios basearanse no xogo, considerando este como a ferramenta de aprendizaxe máis eficaz nesta etapa educativa.
É un conto infantil destinado a nenos de entre 6 e 10 anos para previr casos de abuso sexual ao presentar dunha "delicada" forma este tema desgarrador, que afecta a unha de cada catro nenas e un de cada seis menores no país.
A Estela gústanlle moitas cousas. Gústalle xogar co auga da bañera e imaxinarse que é un delfín que se volve pequeno, pequeno e métese dun brinco polo tubo da ducha e corre por todas as cañerías da casa, ata que o seu papá, que está fregando os pratos na cociña, abre a chave do fregadeiro e o delfín ten que volver converterse en Estela para non caerse dentro da tixola sucia que ten entre as mans o seu pai.
Tamén lle gusta xogar cos seus amigos na escola. Ten moitos amigos: Guille, Bruna, Brais, Ana, María... Pero a súa amiga máis amiga é Lucía. Con Lucía pode xogar a un millón de cousas. Mágoa que teña tanto xenio.
Hoxe, por exemplo, cando na hora da lectura, Estela colle un libro precioso con peixes fantásticos de cor lila, que é a súa cor preferida, Lucía enfádase porque ela tamén quere lelo e empeza a petiscarlle os brazos e as pernas. Estela, que non sabe que facer, ponse a chorar baixiño e imaxínase que é un paxaro de cor laranxa que voa cara arriba, arriba e sube ata o teito e xa non a pellizcan máis.
E cando deixa de notar as uñas afiadas de Lucía, abre os ollos e mírase as mans para ver si se converteron en ás, imaxinándose que ao final logrou transformarse en paxaro e escapou. Pero non. É Conchita, a mestra, que separou ás nenas e que rifa a Lucía polo seu mal carácter incontrolable.
- Pero Estela,.... por que non dixeches nada? Deixouche chea de marcas... - É que... non sabía que facer.
Estela encóllese de ombreiros e mira a Lucía, que xa pon cara de arrepentida.
- Verdade que non che gusta que che peguen? - Pregúntalle Conchita, e Estela di que non coa cabeza. - Pois cando alguén che fai algo que non che gusta, tes que dicirlle que pare. E si non para, entón GRITAS moi forte ata que veñan axudarche. Non tes que deixar que che fagan tanto dano.
E ti, Lucía, aprende a pedir as cousas. Non pode ser que por culpa do teu mal xenio fágaslle dano ao teu mellor amiga. Veña, dálle un bico e pídelle perdón.
A Estela gústalle o seu pelo, escuro e larguísimo. Ás veces imaxínase que o seu pelo é un vestido máxico que a protexe do mundo e faina máis forte. Pero cando a súa nai peitéaa despois do baño, dáse conta de que, en realidade, só é pelo e que custa moito desenredarlo. Os seus pais sempre a ameazan con que se se queixa cortaranlle a melena, e por iso ela nunca di nada. Pero esta vez, cando mamá faille dano co peite, Ronsel pensa no que lle aconsellou Conchita e di:
- Mamá, Pódesme peitear máis suave? É que me estás facendo dano.
Mamá sorpréndese un pouco, porque Estela non se queixou nunca, pero dálle un bico e, dille:
- Claro, preciosa, irei con máis coidado. Se volvo facerche dano, avísasme, De acordo?
Estela está contenta. O truco de Conchita funciona!
Outra cousa que lle gusta moito a Estela é ir comer a casa dos avós os domingos, porque a avoa sempre lle fai tortilla de patacas con croquetas, que é o seu prato preferido. En cambio, na casa, os seus pais nunca teñen tempo de pasarse tanto intre na cociña. Ata hai pouco, tamén lle gustaba xogar co tío Anselmo, que lle facía trucos de maxia coas cartas e contáballe contos divertidos, pero ultimamente empezou a facer cousas raras e xa non lle gusta nada. Encérraa con el na habitación mentres os maiores falan no comedor, quítalle a roupa e faille unhas cóxegas moi raras por todo o corpo, mesmo por sitios tan escondidos que nin sequera ela coñece.
Cando lle pasa iso, imaxínase que é unha nube de azucre que se escapa pola xanela e voa sobre o mar, que un vento moi suave empúxaa outra vez cara a casa e faia entrar polo balcón do comedor e aí convértese nunha gotiña de choiva que cae sobre a fazula de mamá e dálle un bico moi doce.
A primeira vez que o tío Anselmo fíxoo, cando ela preguntoulle por que lle quitaba a roupa, el díxolle que era a súa sobriña preferida e que a quería moito, e que ese xogo era o xogo máis secreto de todos. Como Estela era a sobriña a quen máis quería, debía facerlle caso e gardarlle o segredo.
Estela non acababa de entender aquel xogo tan desagradable, porque se supón que os xogos teñen que ser divertidos, pero non quería que o tío Anselmo enfadásese pola súa culpa, así que calaba e aguantábase.
Pero este domingo, cando o seu tío empeza a tocala por todo o corpo, Ronsel nota como o noxo percórrea dos pés á cabeza, lembra outra vez o consello de Conchita e como mamá lle fixo caso ao peiteala, e dille:
- Tío Anselmo, o que me fas non me gusta nada. Déixame en paz!.
O tío Anselmo non lle fai caso e Estela nota como de dentro sáelle un berro enorme. Un berro tan forte que se escapa pola xanela e viaxa mar dentro, resoa por China e por Australia, e únense os pingüíns do Polo sur e as jirafas de África. E entón, toda ela convértese no berro, e nota como tremen as follas das árbores da selva, como os caracois esconden os seus corpos, como os cans corren a esconderse debaixo das camas e todas as nubes póñense a chover.
Entón tío Anselmo arránxalle o vestido con rapidez e asómanse pola porta mamá e papá, os avós, a tía Carla e o tío Jaime e ata a curmá Miriam.
- Que pasou? - Preguntan todos á vez.
O tío Anselmo, que de golpe púxose pálido como o leite, di:
- Non, nada, estabamos a xogar.
Estela mírao e di:
- Si, pero a un xogo que non me gusta.
E corre cara a mamá, que a colle en brazos e dálle un bico moi tenro.
Ten moitas cousas que contarlle á súa mamá, pero farao mañá.
Este conto é unha ferramenta lúdica para fomentar o diálogo entre pais/nais e os seus fillos e fillas de 6 a 12 anos sobre a prevención do abuso sexual. Ensina tamén aos menores de idade as habilidades, conceptos e valores necesarios para poder enfrentarse a situacións de risco, saber pedir axuda aos adultos responsables da súa protección e crecer cunha idea sá das relacións e da sexualidade. De 6 a 12 anos
Este conto é unha ferramenta lúdica para fomentar o diálogo entre pais/nais e os seus fillos e fillas de 6 a 12 anos sobre a prevención do abuso sexual. Ensina tamén aos menores de idade as habilidades, conceptos e valores necesarios para poder enfrentarse a situacións de risco, saber pedir axuda aos adultos responsables da súa protección e crecer cunha idea sá das relacións e da sexualidade. De 6 a 12 anos
